Xaya və qasıq
Uşaqlarda qasıq yırtığı
Qısa cavab
Uşaqlarda qasıq yırtığı anadangəlmədir: doğuşa qədər bağlanmalı olan qasıq kanalındakı yol açıq qalır və qarın boşluğu orqanları — bağırsaq, piylik, qızlarda yumurtalıq — bu yola daxil olaraq qasıqda şişkinlik yaradır. Dr. Hüseynzadənin vurğuladığı kimi, qasıq yırtığı massajla, dərmanla və ya zamanla sağalmır; müalicə cərrahidir. Boğulmuş yırtıq təcili əməliyyat tələb edir.
Müəllif: Dr. Əlituran Hüseynzadə, uşaq cərrahı
Niyə yaranır
Oğlan uşağında xaya ana bətnində qarın boşluğunda formalaşır və qasıq kanalı ilə xaya torbasına enir. Enərkən qasıq kanalında bir yol yaranır. Normalda bu yol uşaq doğulana qədər bağlanmalıdır. Bəzən bağlanmır və açıq qalmış yola qarın boşluğu orqanları daxil olur — bu, yırtıqdır. Qız uşaqlarında da qasıq yırtığı rast gəlinir.
Əlamətlər
- qasıqda və ya xaya torbasında şişkinlik, qabarıqlıq;
- şişkinlik uşaq ağlayanda, gərginləşəndə böyüyür, sakit vəziyyətdə kiçilə və ya itə bilər.
Boğulmuş qasıq yırtığı — təcili vəziyyət
Bəzən yırtığa daxil olan orqan — bağırsaq və ya qızlarda yumurtalıq — sıxılır. Bu zaman orqanın qan dövranı azalır və toxuma nekroza (ölümə) uğraya bilər. Həkimin xəbərdarlığı: boğulmuş qasıq yırtığı gecikdirilməməlidir — altı-səkkiz saat ərzində əməliyyat aparılmalıdır; əks halda bağırsağın zədələnməsi və deşilməsi, qızlarda yumurtalığın itirilməsi kimi geri dönməz nəticələr yarana bilər.
Boğulma əlamətləri: qasıqdakı şişkinlik bərkiyib ağrılı olur, əvvəlki kimi içəri getmir, uşaq narahat olur, qusur.
Müalicə
- Qasıq yırtığı massajla, sarğı ilə, dərmanla və ya «böyüyəndə keçər» deyə gözləməklə sağalmır — müalicə yalnız cərrahidir.
- Əməliyyatda açıq qalmış yol (yırtıq kisəsi) bağlanır.
- Vaxtında, planlı aparılan əməliyyat boğulma riskini aradan qaldırır.
Hidroseldən (xayada mayedən) fərqi
Xaya torbasında şişkinlik həm yırtıq, həm də maye yığılması (hidrosel) ola bilər. Fərqi uşaq cərrahı müayinədə müəyyən edir.
Dr. Hüseynzadənin praktikasından
- Uşaqlarda qasıq yırtığı əməliyyatları; həkim əməliyyatdan sonra uşağın yaxşı vəziyyətdə olduğu halı paylaşıb.
- Qasıq yırtığı haqqında maarifləndirici video: niyə yaranır, qızlarda və oğlanlarda rast gəlinməsi, əməliyyatın qaçılmaz olub-olmaması.
- Kriptorxizm əməliyyatında qasıq yolunun eyni vaxtda bağlanması.
Suallar
Qasıq yırtığı öz-özünə keçə bilərmi?
Xeyr. Açıq qalmış yol öz-özünə bağlanmır, ona görə müalicə cərrahidir.
Qız uşaqlarında da qasıq yırtığı olurmu?
Bəli. Oğlanlarda daha çox rast gəlinir, lakin qızlarda da olur. Qızlarda yırtığa yumurtalıq düşə bilər; boğulduqda yumurtalığın itirilməsi riski yaranır.