Sünnət və cinsiyyət orqanının anomaliyaları
Hipospadiya (peyğəmbər sünnəti)
Qısa cavab
Hipospadiya — sidik kanalının xarici dəliyinin penisin ucunda deyil, alt tərəfində (bəzən xaya torbası və ya aralıq nahiyəsində) açıldığı anadangəlmə vəziyyətdir. Xalq arasında «peyğəmbər sünnəti» və ya «anadangəlmə sünnətli» deyilir. Belə uşaqlar sünnət edilməməlidir: sünnət dərisi sonrakı bərpa əməliyyatı üçün lazımdır. Dr. Hüseynzadə əməliyyatın 6–18 aylıq dövrdə mikrocərrahi üsulla aparılmasını tövsiyə edir.
Müəllif: Dr. Əlituran Hüseynzadə, uşaq cərrahı
Niyə «peyğəmbər sünnəti» deyilir
Hipospadiyada sünnət dərisi penisin alt tərəfində tam formalaşmır və yuxarıda «papaq» kimi toplanır. Ona görə penis sanki artıq sünnət olunmuş kimi görünür. Bəzi valideynlər bunu sevinclə qarşılayır, lakin həkimin xəbərdarlığı birmənalıdır: «Valideynlər peyğəmbər sünnətinə sevinməməlidir — bu, anadangəlmə patologiyadır.»
Növləri
Sidik kanalı dəliyinin yerləşdiyi yerə görə:
- distal formalar — dəlik penis başında və ya ona yaxın açılır (glandulyar, koronar, subkoronar);
- penil (orta) forma — dəlik penis gövdəsində açılır;
- proksimal formalar — dəlik penisin xaya torbası ilə birləşdiyi yerdə (penoskrotal), xaya torbasında və ya aralıqda (perineal) açılır.
Bəzən hipospadiya penisin aşağıya əyriliyi ilə müşayiət olunur.
Valideyn nəyə diqqət etməlidir
- sidik kanalı dəliyinin penisin ucunda olmaması;
- sünnət dərisinin alt tərəfdə olmaması, «anadangəlmə sünnətli» görünüş;
- sidik axınının aşağıya və ya yana yönəlməsi, dağınıq olması;
- penisin əyriliyi.
Niyə sünnət edilməməlidir
Həkimin izahı: «Hipospadiyalı uşaqlarda standart sünnət tövsiyə edilmir, çünki sonrakı rekonstruktiv əməliyyat zamanı istifadə ediləcək toxuma öncədən qorunmalıdır. Buna görə uşaqlarda sünnət öncəsi mütləq uşaq uroloqu müayinəsi vacibdir.»
Bəzən valideynlər hipospadiyadan xəbərsiz olur və ya ixtisas sahibi olmayan şəxsə müraciət edir, problem gözdən qaçır və uşaq sünnət edilir. Bu, gələcək bərpa əməliyyatını çətinləşdirir.
Əməliyyatın vaxtı və üsulu
- Doğuş
- 6 ay
- 18 ay
- Sonrakı yaşlar
- Tövsiyə olunan dövr — 6–18 ay.
- Əməliyyat uşaq cərrahı tərəfindən mikrocərrahi üsulla aparılır: sidik kanalı penisin ucuna qədər yenidən qurulur, mövcud əyrilik düzəldilir, sünnət dərisinin qalan hissəsindən örtük kimi istifadə olunur.
- Müasir cərrahi üsullarla həm sidik ifrazının normal istiqaməti, həm də anatomik görünüş bərpa edilə bilər.
- Daha gec yaşda müraciət edən uşaqlarda da bərpa əməliyyatı mümkündür — o cümlədən əvvəllər sünnət edilmiş uşaqlarda.
Müalicə olunmasa nə ola bilər
Ümumi məlumat:
- sidik axınının aşağıya və ya yana yönəlməsi, ayaq üstə sidiyə çıxmaqda çətinlik;
- penisin əyriliyi səbəbindən gələcəkdə cinsi həyatda çətinlik;
- ağır (proksimal) formalarda reproduktiv funksiyaya təsir;
- uşaqda və yeniyetmədə psixoloji narahatlıq.
Epispadiya ilə fərqi
Epispadiya da sidik kanalının anadangəlmə inkişaf pozğunluğudur, lakin daha nadir rast gəlinir: dəlik penisin yuxarı tərəfində açılır. Hipospadiyada isə dəlik alt tərəfdədir.
ƏtraflıEpispadiya
Dr. Hüseynzadənin praktikasından
- Hipospadiyanın bərpası əməliyyatları; həkim subkoronar hipospadiya əməliyyatından görüntüləri maarifləndirmə məqsədilə paylaşıb.
- Əvvəllər başqa yerdə sünnət edilmiş beş yaşlı uşaqda müayinə zamanı aşkarlanan hipospadiyanın cərrahi bərpası.
- Quba Mərkəzi Klinikasında hipospadiyanın bərpası əməliyyatı (2025–2026-cı illərdəki ezamiyyət dövründə).
- Glandulyar hipospadiya ilə müşayiət olunan megameatus (sidik kanalı dəliyinin genişliyi və ikinci dəlik) aşkarlanmış uşaqda vəziyyətə uyğun aparılan əməliyyat.
Suallar
Peyğəmbər sünnəti həqiqətən xəstəlikdir?
Bəli. Hipospadiya anadangəlmə inkişaf qüsurudur və uşaq cərrahı tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Hipospadiyalı uşağı sünnət etdirmək olarmı?
Xeyr. Əvvəlcə bərpa əməliyyatı planlanmalıdır; sünnət dərisi bu əməliyyat üçün lazım ola bilər.
Əməliyyat neçə yaşda aparılır?
Həkimin tövsiyəsinə görə 6–18 ay arasında. Gec müraciət edən uşaqlarda da əməliyyat mümkündür.