Sünnət və cinsiyyət orqanının anomaliyaları
Düzgün edilməmiş sünnət və bərpası
Qısa cavab
Düzgün edilməmiş sünnət — dərinin həddindən artıq uzun saxlanması və ya çox kəsilməsi, əyri kəsik, gizli anomaliyanın (hipospadiya, batıq penis) gözdən qaçırılması, ağır hallarda penis başının zədələnməsidir. Dr. Hüseynzadə belə halların bərpasını aparır: dəri çatışmazlığında xaya torbası və ya qasıq nahiyəsinin dərisindən istifadə edilən plastik əməliyyatlar mümkündür; dərin zədələr isə təcili əməliyyat tələb edir.
Müəllif: Dr. Əlituran Hüseynzadə, uşaq cərrahı
Yanlış sünnət hansı hallarda olur
Həkimin sözləri ilə: «Təəssüf ki, bəzən bu sahə ilə məşğul olmayan, ixtisasca uşaq cərrahı və ya uşaq uroloqu olmayan şəxslər də sünnət edir və nəticədə yanlış sünnətlər icra olunur.»
Əsas formalar:
- Dəri həddindən artıq uzun saxlanılıb. Sağalma dövründə dəri çapıqlaşıb daralır, uşaqda yenidən narahatlıq yaranır.
- Dəri çox kəsilib. Gələcəkdə dartınma və ağrılara səbəb ola bilər.
- Dəri əyri, qeyri-simmetrik kəsilib. Estetik görünüş pozulur; uşaq cərrahı bunu müayinədə dərhal görür.
- Dərin kəsik — penis başının zədələnməsi. Ən ağır hal; təcili müdaxilə tələb edir.
- Gizli anomaliya gözdən qaçırılıb. Hipospadiya və ya batıq penis olan uşaq standart qaydada sünnət edildikdə gələcək bərpa əməliyyatı çətinləşir; batıq penisdə dəri çatışmazlığı yaranır, orqan kiçik görünür.
- Sünnətdən sonra üzə çıxan problemlər. Məsələn, sünnət dərisi altında gizli qalmış sidik kanalı dəliyindəki pərdə sidik axınının çətin və ya dağınıq olmasına səbəb olur.
- Ümumi fəsadlar: qanaxma, infeksiya, dəri çatışmazlığı və ya artıqlığı, penisin zədələnməsi.
Valideyn nəyə diqqət etməlidir
- sünnətdən sonra dərinin daralması, penis başının görünməməsi;
- əyri, qeyri-simmetrik görünüş;
- sidik axınının nazik, dağınıq və ya çətin olması;
- penisin «içəri qaçması», sünnətdən sonra kiçik görünməsi;
- ağrı, dartınma hissi.
Bərpa necə aparılır
- Uzun qalmış və ya çapıqlaşmış dəri — düzəldici əməliyyatla artıq və çapıqlı toxuma götürülür.
- Həddindən artıq kəsilmiş dəri — həkim xaya torbası və ya qasıq nahiyəsinin dərisindən istifadə edərək plastik əməliyyatla örtük yaradır.
- Penis başına qədər dərin kəsik — çox təcili əməliyyat olunmalıdır. Həkimin xəbərdarlığı: gecikdikdə zədələnmiş toxuma nekroza (çürüməyə) uğrayır və bərpası demək olar ki, mümkün olmur.
- Sidik kanalı dəliyində pərdə və ya darlıq — meatoplastika (dəliyin cərrahi genişləndirilməsi).
- Batıq penisin yanlış sünnəti — sünnətdən sonra dəri çapıqlaşıb yığıla bilər. Həkim belə uşaqlara təxminən 40–50 gün sünnət masajı tövsiyə edir: dərini aşağı çəkib penis başını çölə çıxarmaqla, sağalma dövründə daralmanın qarşısını almaq üçün. Masaj yalnız həkimin göstərişi ilə aparılır; bəzi hallarda cərrahi korreksiya lazım olur.
Dr. Hüseynzadənin praktikasından
- Başqa yerlərdə edilmiş sünnətdən sonra yaranan problemlərlə müraciət edən uşaqların müayinəsi və düzəldici əməliyyatları (həkimin müsahibəsi və paylaşımları).
- Əvvəllər sünnət edilmiş beş yaşlı uşaqda aşkarlanan hipospadiyanın bərpası.
- Sünnətdən sonra aşkarlanan meatal pərdənin meatoplastika ilə aradan qaldırılması.
Necə qarşısını almaq olar
- Sünnətdən əvvəl uşaq cərrahı müayinəsi — gizli anomaliyalar məhz bu mərhələdə aşkarlanır.
- Sünnət steril əməliyyatxanada, uşaq cərrahı və ya uşaq uroloqu tərəfindən.
- «Kiçik əməliyyatdır» düşüncəsi ilə təcrübəsi olmayan şəxslərə etibar etməmək. Həkimin sözləri ilə: «Bu prosedur kiçik görünsə də, təcrübəsi az şəxslər tərəfindən edildikdə uşaq üçün böyük travma ilə nəticələnə bilər.»