Uşaqlarda sünnət

Tibbi baxımdan sünnət oğlan uşağının cinsiyyət orqanının ucunda olan, sidik çıxış dəliyini örtən dəri qatının — sünnət dərisinin — götürülməsidir. Bu dəri qatının altında nəm və isti mühit yaranır ki, bu da mikroorqanizmlərin çoxalmasına şərait yaradır.

Sünnət həm dini inanclara görə, həm də tibbi səbəblərlə aparılır. Həkimin sözləri ilə: «Sünnət ciddi bir cərrahi əməliyyatdır. Ona görə xəstəxana şəraitində yalnız uşaq uroloqları və ya uşaq cərrahları tərəfindən aparılmalıdır.»

Elmi araşdırmalarda sünnət olunmuş şəxslərdə aşağıdakı problemlərin daha az rast gəlindiyi göstərilir:

• sidik yolu infeksiyaları (xüsusən həyatın ilk ilində);
• sünnət dərisi və penis başının iltihabı (balanit, balanopostit);
• sünnət dərisinin daralması (fimoz) və geri çəkilmiş dərinin sıxması (parafimoz);
• bəzi cinsi yolla keçən infeksiyalar, o cümlədən HİV;
• penis xərçəngi (nadir xəstəlikdir).

Həkimin müşahidəsinə görə sünnət olunmamış uşaqlarda bəzən sünnət dərisinin ucu daralır, sidiyə çıxmaq çətinləşir, ağrı və iltihab yaranır; sünnət olunmuş uşaqlarda isə gigiyena daha asan olur.

Tibbi göstəriş yoxdursa və ailə vaxtı özü seçirsə, həkim sünnəti iki yaşa qədər etməyi məsləhət görür; bu yaş keçibsə, əməliyyat sedasiya altında planlanır. Böyük yaşda, qorxu içində aparılan sünnət uşaqda psixoloji problemlərə yol aça bilər.

ƏtraflıSünnət üçün ən uyğun yaş·Suallar

Bəzi tibbi vəziyyətlərdə sünnət yaşdan asılı olmayaraq daha tez məsləhət görülə bilər:

• təkrarlanan sidik yolu infeksiyaları;
• sünnət dərisinin darlığı (fimoz) səbəbindən sidiyə rahat çıxa bilməmək;
• ana bətnində aşkarlanmış sidik yolu pozğunluqları;
• vezikoureteral reflyuks kimi sidik yolu infeksiyasına zəmin yaradan anomaliyalar.

• Hipospadiya və digər cinsiyyət orqanı anomaliyaları (batıq penis, penisin əyriliyi, mikropenis, penoskrotal transpozisiya) — standart sünnət edilmir; əvvəlcə anomaliya xüsusi əməliyyatla aradan qaldırılır. Hipospadiyada sünnət dərisi sonrakı bərpa əməliyyatı üçün lazımdır.
• Qanaxma xəstəlikləri (hemofiliya, qanın laxtalanmasının pozulması) və ya ailədə belə xəstəliyin olması — qəti diaqnoz qoyulub lazımi tədbirlər görülənə qədər sünnət edilmir.
• Xəstə, bədən temperaturunu saxlaya bilməyən, aktiv qidalanmayan körpələr — vəziyyət sabitləşənə qədər.
• Yenidoğulmuşda anadangəlmə cərrahi patologiya şübhəsi — əvvəlcə uşaq cərrahı müayinəsi və qan analizi.

ƏtraflıSünnət hansı hallarda olmaz

Sünnətin yerli keyləşdirmə ilə, yoxsa sedasiya altında aparılacağına uşaq müayinə edildikdən sonra qərar verilir. Əsas meyarlar uşağın yaşı, emosional vəziyyəti və tibbi göstəricilərdir; seçim valideynlə müzakirə olunur. Bəzi hallarda sedasiya məsləhət görülmür — belə vəziyyətdə anestezioloqun qərarı ilə əməliyyat yerli keyləşdirmə ilə aparılır. Hər iki üsulda istifadə olunan dərmanların dozası uşağa uyğun seçilir.

ƏtraflıYerli keyləşdirmə və sedasiya

1. Qeydiyyat. Əməliyyat günü və saatı öncədən WhatsApp və ya telefonla təyin olunur.
2. Analiz və müayinə. Klinikada qanın laxtalanma göstəriciləri yoxlanılır, həkim uşağı müayinə edir. Gizli anomaliya yoxdursa və uşaq əməliyyata uyğundursa, sünnət planlaşdırılır.
3. Əməliyyat. Sünnət steril əməliyyatxanada aparılır; valideynlər uşağın sağlamlığı üçün əməliyyatxanaya buraxılmır. Komandada uşaq cərrahı, anestezioloq, anestezist və tibb bacısı olur.
4. Texnika. Həkimin izah etdiyi yanaşmaya görə dəri klassik üsulla, soyuq kəsiklə götürülür, qanama isə bipolyar koterlə nəzarətdə saxlanılır. Tikişlər öz-özünə əriyən materialla qoyulur və sökülmür.
5. Evə buraxılma. Sünnət ambulator əməliyyatdır — uşaq əməliyyatdan sonra müşahidə olunur və həmin gün evə buraxılır.

Həkimin izahı: «Əslində lazerlə sünnət olmur. Lazer adlandırılan alət monopolyar koterin və ya termokoterin xalq arasında istifadə olunan adıdır.» Penis kimi nazik və həssas orqanlarda monopolyar koterlə dərinin kəsilməsi qonşu toxumaları da yandıra bilər və qalıcı fəsadlar yarada bilər. Həkimin tövsiyəsi: sünnət klassik üsulla, soyuq kəsiklə aparılmalı, qanama bipolyar koterlə nəzarətdə saxlanılmalıdır.

Ətraflı“Lazer sünnət” nədir?

Həkimin meyarları:

• uşağın yaşı nəzərə alınır; qorxan böyük uşaqda sünnət sedasiya altında aparılır ki, psixoloji travma olmasın;
• dəri penisin ölçüsünə uyğun və ereksiya zamanı uzanma nəzərə alınaraq kəsilir — çox kəsildikdə gələcəkdə dartınma və ağrı, əyri kəsildikdə görünüş pozğunluğu yarana bilər;
• xarici dəri ilə daxili çəhrayı qat simmetrik saxlanılır; penis başı tərəfdə təxminən 0,5–1 sm daxili qat qalır.

• Həkim yaranın sağalması üçün antiseptik məhlul və məlhəm yazır; onlardan göstərişə uyğun istifadə olunur.
• Uşağı sıx bələmək, üstünü havasız örtmək olmaz — bu, yaranın infeksiyalaşma riskini artırır.
• Uşaq sidiyə gedəndə və ya nəcis ifraz edəndə yara təmizlənir və dərman yenidən tətbiq olunur.
• İlk gün artıq hərəkətdən çəkinmək lazımdır; böyük uşaqlar xüsusi sünnət tumanı geyə bilər.
• Sünnətdən 3–4 gün sonra uşağı yumaq olar; sağaldıqdan sonra sünnət yerini sabunlu su ilə yuyub qurutmaq vərdişə çevrilməlidir.
• Bir həftədən sonra uşaq gəzə, oynaya və hətta üzə bilər — bu zaman sünnət yerinə zərbə və sürtünmə olmamalıdır.
• Sağalma körpələrdə adətən 2–3 gün, altı yaşdan böyük uşaqlarda 5–10 gün çəkir.

Normal hesab olunan: keyləşdirici vurulan yerdə yüngül qızartı, penis başında yüngül şişkinlik və göyərmə — sonrakı günlərdə keçir.

Həkimə göstərilməli hallar: şiddətli göyərmə, dayanmayan qanaxma, sidiyə çıxa bilməmək, irinli axıntı və ya yüksək hərarət.

ƏtraflıSünnətdən sonra qulluq

Həkimin valideynlərə mesajı: sünnət əməliyyatları ixtisaslı uşaq cərrahları tərəfindən icra olunmalıdır; ixtisası olmayan şəxslərin («dəllək» və s.) etdiyi sünnət zamanı uşağın sağlamlığı təhlükəyə atılır. Sünnət hər zaman «standart» olmur — bəzən patologiya gizli qalır və yalnız mütəxəssis müayinəsində aşkarlanır.